ادبیات عرب

۵۴۰۸ بازدید

سایتی عالی برای تجزیه و ترکیب آیات قرآن

قصد داریم سایتی را معرفی کنیم که با ظاهری زیبا و ساده، تک تک آیات قرآن را تجزیه و ترکیب نموده است و بسیار به کار محققین و دانش آموزان و طلاب می آید. از دیگر امکانات این سای، ترجمه آیات به زبان انگلیسی و قابلیت تلاوت آیات می باشد. نمونه ای از نحوه کار این سایت را در تصویر زیر می بینید:

به آدرس زیر بروید:

http://corpus.quran.com/treebank.jsp?chapter=103&verse=2

۲۶۸۰ بازدید

جلوه های ادبیات عرب در نهج البلاغه

نهج البلاغه یک اثر فوق العاده هنری است و از لحاظ زیبایی و شیوایی معتبر است . هیچ گوینده فارسی و هیچ نویسنده و هنرمند و شاعری را در زمان خود و در هیچ زمانی سراغ نداریم که بتواند با زبان شیوای علی (ع) حرف بزند (۱)
<<مقام معظم رهبری>>
نهج البلاغه دریایی است بی کران اقیانووسی پهناور گنجینه ای است پر گهر باغی است پر گل آسمانی است پر ستاره. 
جرج جرداق مسیحی نویسنده معروف لبنانی در کتاب ارزنده خود به نام (الامام علی صوت العداله الانسانیه)می گوید:
نهج البلاغه در بلاغت فوق بلاغت است . قرآنی است که از مقام خود اندکی فرود آمده است(۲)
و هم او می گوید :< جاذبه های کلمات امام علی (ع)آنچنان شوری در من ایجاد کرد که ۲۰۰ بار نهج البلاغه را مطالعه کردم> (۳)
شارح معروف نهج البلاغه <<ابن ابی الحدید معتزلی>>در عظمت خطبه های نهج البلاغه می گوید :
من سوگند می خورم به همان کسی که تمام امت به او سوگند یاد می کنند من این خطبه (الهیکم التکاثر ۲۲۱) را از پنجاه سال قبل تا کنون بیش از هزار بار خوانده ام و هر زمان که خوانده ام و هر بار که مطالعه نموده ام در قلب من اثر عمیقی گذاشته است (۴)
تاریخ ادبیات عرب حاکی از ظهور گویندگان و نویسندگانی است که سخنانشان نشات یافته از احساس می باشد به نحوی که چون به گوش شنونده برسد اعماق قلب و روح او را تسخیر کند . گزینش افاظ فصیح٬ ترکیب مناسب ٬ آرایش های لفظی و معنوی در آثار آنان بوضوح دیده می شود اما هیچ کس را یاری مصاف با حضرت مولی الموحدین علی ابن ابی طالب نمی باشد. اینک به طور گذرا صنایع ادبی در نهج البلاغه را که حاکی از این نوع اعجاز در کلام امیر المومنین (ع) می باشد ملحوظ نظر قرار می دهیم:
۱۹۷۵ بازدید

علمای ایرانی در ادبیات عرب

علم نحو

1 - یونس بن حبیب، متوفا در سال. 183 ابن الندیم می گوید اعجمی الاصل است (الفهرست صفحه 69 - 75). کتابی بنام معانی القرآن الکریم تألیف کرده است، گویند ازدواج نکرد و عمر هشتاد و هفت ساله خود را وقف علم و دانش کرد.

2 - ابوعبیده معمربن المثنی متوفا در 210 بگفته ابن الندیم ابوعبیده نیز ایرانی است (همان مأخذ).

3 - سعدان بن مبارک، تاریخ وفاتش بدست نیامد. بنا به نوشته ریحانة الادب اصلا اهل طخارستان است و نابینا بوده است (ریحانةالادب، جلد 8 صفحه 189).

4 - ابوبشر عمروبن عثمان بن قنبر، معروف به سیبویه متوفا در حدود سال. 180 سیبویه اهل فارس است، در بیضا متولد شد و حیات علمی خویش را در حوزه علمیه بصره طی کرد و سفری هم به بغداد رفت. سیبویه در سفری که به بغداد رفت داستان معروفی با کسایی دارد که به قصه زنبوریه معروف است. پس از سفر بغداد به فارس برگشت و چهل سال بیشتر نداشت که در همانجا در گذشت و در مولد خویش دفن شد. کتاب معروف سیبویه در نحو بنام "الکتاب" معروف است و از بهترین کتب جهان در فن خود یعنی از قبیل مجسطی، بطلمیوس در هیئت و منطق ارسطو در منطق صوری تلقی شده است، بارها در پاریس و برلین و کلکته و مصر چاپ شده است، سید بحرالعلوم و دیگران گفته اند همه علما در نحو عیال سیبویه می باشند، در این کتاب به سیصد و چند آیه از قرآن مجید استشهاد شده است، مازنی نحوی معروف عرب، حاضر نشد این کتاب را به یکی از اهل ذمه تدریس کند با آنکه پول زیادی بعنوان حق التدریس باو داده می شد، تنها باین دلیل که دست غیر مسلمان آیات قرآن را لمس نکند.

5 - سعید بن مسعده معروف به اخفش یا اخفش اوسط. این مرد از اکابر درجه اول نحویین است، کتابهای زیادی تألیف کرده و یک بحر عروضی بر آنچه سابقا خلیل بن احمد وضع کرده بود افزوده است. این مرد بنا بگفته ابن الندیم، خوارزمی است. در عین حال او را مجاشعی نیز خوانده اند مسلم نیست اصلا عرب مجاشعی باشد و بنابراین از ایرانیان عرب نژاد است و یا انتسابش به یک قبیله عرب، پیمانی و الحاقی است آنچنانکه در آن عهد مرسوم بوده است، اخفش در سال 215 یا 221 در گذشته است.

6 - علی بن حمزه کسائی. کسائی قطعا ایرانی است، نام جد اعلایش فیروز است. در حدود سال دویست که با هارون الرشید به خراسان می رفت در ری درگذشت.

7 - فرّاء، این مرد نیز ایرانی است و قبلا در عداد قراء و مفسرین او را معرفی کردیم.

8 - محمد بن قاسم انباری معروف به ابن الانباری، اهل انبار است که مخزن غلات ساسانیان بوده است. شاگرد ابوالعباس ثعلب بوده و در حدود سال 327 درگذشته است.

9 - ابواسحاق، ابراهیم بن محمدبن سری بن سهل، معروف به زجاج. شاگرد مبرد و ثعلب بوده است، برای امرار معاش خود در اوان تحصیل بلور تراشی می کرد و از این رو به "زجاج" معروف گشت. گویند همه روزه یک درهم به استاد خود مبرد بابت حق التعلیم از دستمزد خود می پرداخت. در حدود سال 310 درگذشته است.

10 - ابوعلی فارسی، اهل فسای فارس و معاصر دیالمه است، در سال 288 متولد شد و در 377 درگذشت. برخی او را خاتم نحویین دانسته اند. در تأسیس الشیعه (صفحه 51) از کتاب "المصباح" سلامة بن عیاض شامی نقل می کند که گفته اند: "فتح النحو بفارس و ختم بفارس" یعنی نحو از فارس بوسیله سیبویه آغاز گشت و در فارس با رفتن ابوعلی فارسی پایان یافت. بدیهی است که در بیان بالا مبالغه به کار رفته است.

11 - عبدالقاهر جرجانی، ادیب نحوی لغوی معانی بیانی معروف، بیشتر شهرت عبدالقاهر در فن بلاغت یعنی معانی و بیان است، در عین حال از نحویین نیز بشمار می رود. از عبدالقاهر کتابهای نفیسی در علم بلاغت در دست است که ارزش خود را هنوز هم حفظ کرده اند از قبیل: اسرارالبلاغه، دلائل الاعجاز، اعجازالقرآن و غیره وی در سال 471 یا 474 در گذشته است. علاوه بر این افراد که نام بردیم گروه دیگری از اکابر نحویین، ایرانی می باشند و بطور اشاره و مختصر نامشان را می بریم، از قبیل: خلف احمر در قرن دوم و ابوحاتم سجستانی و ابن سکیت اهوازی شیعی و ابن قیتبه دینوری صاحب کتابهای نفیس: ادب الکاتب، المعارف، عیون الاخبار و غیرها، و ابوحنیفه دینوری که علاوه بر جنبه ادبی مردی حکیم و ریاضی دان و مورخ بوده است و ابوبکر بن الخیاط سمرقندی در قرن سوم. و حسن بن عبدالله بن مرزبان سیرافی شیرازی که از یک خانواده مجوسی بود و پدرش عبدالله مسلمان شد. و یوسف بن حسن بن عبدالله بن مرزبان سیرافی و ابوبکر خوارزمی طبرستانی الاصل و ابن خالویه همدانی در قرن چهارم و ابومسلم اصفهانی در قرن پنجم. و نجم الائمه استرابادی معروف به رضی در قرن هفتم.


علم فصاحت و بلاغت

گروهی از علمای فصاحت و بلاغت اسلامی، ایرانیند از قبیل عبدالقاهر جرجانی، و محمدبن عمران مرزبانی خراسانی شیعی متوفا 371 که گفته می شود واضع اولی علم بیان او بوده نه عبدالقاهر جرجانی، و زمخشری، و صاحب بن عباد طالقانی متوفا در 385، و سکاکی خوارزمی متوفا در قرن هفتم، و قطب الدین شیرازی شارح مفتاح سکاکی متوفا در 710، و تفتازانی نسئی یا سرخسی متوفا در 791 و میر سیدشریف جرجانی متوفا در 816.


علم لغت

در میان لغویین نیز عده زیادی ایرانیند، از قبیل جوهری نیشابوری صاحب صحاح اللغة، متوفا در حدود نیمه دوم قرن چهارم، و راغب اصفهانی متوفا در 565، و مجدالدین فیروزآبادی، صاحب قاموس اللغة متوفا در 816 و میدانی نیشابوری، صاحب السامی فی الاسامی و مجمع الامثال متوفا در 518، و غیر اینها.


مشهورترین کتب ادبیات عرب

در میان کتب ادبی عربی چهار کتاب است که از ارکان ادبیات عرب بشمار می رود: ادب الکاتب ابن قیتبه دینوری، الکامل مبرد، البیان و التبیین، جاحظ، نوادر ابوعلی قالی. از مؤلفان چهارگانه این چهار کتاب تنها ابن قیتبه ایرانی است. مبرد، عرب ازدی است و جاحظ عرب کنانی است و ابوعلی قالی دیار بکری است.

۴۲۵۲ بازدید

دانلود کتاب الفیه ابن مالک

"الفیه" کتاب معروف ابن مالک در علم صرف و نحو است که این دو علم را به صورت شعر و در حدود 1000 بیت آموزش می دهد. شاید بتوان گفت این کتاب از همه کتب دیگر ادبیات عرب، بیشتر در معرض شرح شارحان قرار گرفته است و ادبای زیادی از جمله سیوطی و اشمونی و مکودی و ابن ناظم و ابن طولون و... در صدد شرح آن بر آمدند.

فایل pdf کتاب الافیه ابن مالک را با چاپی نفیس در خدمت شما قرار داده ایم:

*دانلود کتاب الفیه ابن مالک*

حجم: 3مگابایت

۳۱۸۹ بازدید

دانلود کتاب مراح الارواح

کتاب مراح الارواح یکی از کتب مهم در علم صرف نوشته احمد بن علی بن مسعود حسام الدین است و باید در سیر علمی صرف، مطالعه شود. به ادعای نویسنده کتاب هر کس این کتاب را بخواند به راحتی می رسد که از نام کتاب هم معلوم است.

این کتاب را می توانید از لینک زیر دانلود کنید:

دریافت کتاب مراح الارواح
حجم: 3.46 مگابایت

۳۶۵۰ بازدید

دانلود کتاب شرح تصریف تفتازانی

کتاب تصریف و شرح آن که از متون درسی حوزه است، دو کتاب مهم در علم صرف هستند و محصل هیچ راه گریزی از این دو کتاب ندارد و باید در سیر علمی اش این دو کتاب را بخواند. کتاب تصریف از جناب زنجانی است و "شرح التصریف" نوشته جناب تفتازانی است که کتابی بسیار دقیق و شیرین است که مصنف آن را در سن 24 سالگی نوشته است.

در این پست لینک دانلود کتاب "شرح تصریف العزی" را قرار دادیم، که با چاپ لبنان و بسیار نفیس است:

حجم: 88 مگابایت

**دانلود کتاب شرح تصریف العزی**

۲۸۱۰ بازدید

دانلود کتاب الاقتراح فی اصول النحو

کتاب "الاقتراح فی اصول النحو" کتابی از جناب سیوطی است که درباره اصول علم نحو بحث می کند و از جمله کتب خوب در این زمینه است. همان گونه که در مطالب قبلی گفتیم علم نحو و صرق هم علمهایی کاملا استدلالی هستند و این طور نیست که اتفاقی حکمی در آنها ذکر شده باشد. برای آشنایی با بعضی از اصول این استدلالات کتاب اقتراح کمک شایانی می کند. میتوانید این کتاب را از لینک زیر دانلود کنید:

دانلود کتاب الاقتراح سیوطی

۱۷۶۵ بازدید

دانلود کتاب لغوی: جمهره اللغه

کتاب جمهره اللغه ابن درید از کتابهای بسیار محکم و مهم در علم لغت است که به نقل حضرت علامه حسن زاده آملی آنچنان مستند و متقن بوده که شیخ الرئیس ابن سینا برای جستجوی معنای لغات به این کتاب مراجعه می نموده است.

ما فایل این کتاب در یک فایل 3جلدی و با چاپ بیروتی و بسیار نفیس در خدمت شما قرار می دهیم:

حجم: 40 مگابایت

لینک دانلود

۲۰۵۹ بازدید

دانلود کتاب حاشیه آلوسی بر شرح قطر الندی

کتاب قطر الندی و بل الصدی و شرح آن از آثار معروف ابن هشام انصاری است که کتاب مفیدی در علم نحو می باشد. جناب محمود آلوسی صاحب تفسیر روح المعانی حاشیه هایی محققانه بر آن دارد که نکته جالب آن این است که آنها را در سن 13 سالگی نوشته است. این کتاب را با چاپ نفیس ترکیه در خدمت شما قرار می دهیم:

لینک دانلود

۲۱۷۵ بازدید

دانلود کتاب شرح شاطبی بر الفیه ابن مالک

بر کتاب الفیه ابن مالک که 1000 بیت در علم صرف و نحو است، شرحهای گوناگونی نوشته شده است. مانند شرح معروف سیوطی که در حوزه مرسوم است. یکی از این شروح که خیلی دقیق و مغتنم است، شرح جناب شاطبی بر آن است که نام آن "المقاصد الشافیة فی شرح الخلاصة الکافیة" می باشد. این کتاب با چاپ نفیس لبنان در 10 جلد چاپ شده است که میتوانید آن را دانلود کنید:

نقشه سایت استفاده از مطالب سایت ادبیات عرب با ذکر منبع بلامانع است