ادبیات عرب

۹۱۹۰ بازدید

دانلود کتاب نحو الوافی

کتاب نحو الوافی توسط "عباس حسن" نویسنده معاضر تألیف شده است که ایشان در این کتاب آراء و نظرات اکثر نحویون را جمع کرده است . این کتاب بیشتر حالت یک دائره المعارف نحوی دارد.

این کتاب نسخه چاپی بیروت در چهار جلد است که میتوانید از لینکهای زیر دریافت کنید:

۱۱۲۶ بازدید

فرق قلب و ابدال

از جمله احکامی که در علم صرف بطور ویژه از آنها بحث می شود احکام ابدال و قلب می باشد.البته مجال بحث در مورد این دو بخش در اینجا نمی باشد و در این پست فقط فرق بین ابدال و قلب را بیان می کنیم.{نکته بسیار مهمی است}

قلب فقط در حروف عله صورت می گیرد (واو و یاء و الف). مثلا حرف واو در "قوَل" قلب به الف میشود (قال).
اما ابدال در جایی است که حروفی غیر از حروف عله به حرف دیگری تبدیل شوند. مثلا در باب افتعال ریشه (صبر) در اصل باید (اصتبار) شود اما (تاء)‌به (طاء) تبدیل می شود (اصطبار).
این فرق بسیار مهم است، اما میبینیم که بسیاری فرق این دو را نمیدانند و هر جا حرفی تبدیل حرف دیگر میشود میگویند مثلا (تا) قلب به (طاء) شد که غلط است.
۲۷۴۶ بازدید

ترکیب سوره کوثر

برای اینکه خوااندگان محترم وبلاگ با ترکیب آیات قرآن بیشتر آشنا شوند، به عنوان نمونه ترکیب سوره کوثر را در این مطلب قرار داده ایم. ترکیب بیان نقشهای اعرابی کلمات در کلام است.

ترکیب:

 بِسْمِ جارو مجرور (قیدِ فعلِ محذوف شروع می‌کنم یا ...) 

اللّهِ مضاف‌الیه

الرَّحْمنِ صفت 

الرَّحیمِ‏ صفت

إِنّ حرف مشبه بالفعل

(نا) اسم

 أَعْطَیْنا فعل ماضی باب افعال

(نا) فاعل

 کَ مفعول به

الْکَوْثَرَ مفعول دوم و جمله خبرِ إنَّ 

فَ حرفِ عطف (سببیّه)

صَلّ فعلِ امر و فاعلش أنت مستتر

لِرَبِّکَ جار و مجرور و مضاف‌الیه

وَ حرفِ عطف

انْحَرْ فعلِ امر و فاعلش انت مستتر

 إِنَّ حرف مشبه بالفعل

شانِئَکَ اسم و مضاف‌الیه

هُوَ ضمیرِ فصل، عماد برایِ تأکید اسمِ أنَّ

 اْلأَبْتَرُ خبرِ إنَّ  

۱۹۳۴ بازدید

دانلود کتاب القسطاس فی علم العروض

عروض واژه‌ای عربی و به‌ معنی فن سنجیدن شعر و شناختن وزن‌ها و بحرهای کلام منظوم با افاعیل عروضی و پیدا کردن اوزان اشعار بر پایهٔ آن افاعیل است. عروض علمی بسیار شریف و البته شیرین است که وزن و بحور شعری توسط آن مشخص می شود و یکی از شاخه های علوم ادبیات عرب است. 

یکی از بهترین کتب این علم، کتاب جارالله زمخشری به نام "القسطاس فی علم العروض" می باشد. چاپ نفیسی از این کتاب را در اختیار شما قرار داده ایم. میتوانید در ادامه مطلب آن را دانلود کنید:

۴۸۹۳ بازدید

سایتی عالی برای تجزیه و ترکیب آیات قرآن

قصد داریم سایتی را معرفی کنیم که با ظاهری زیبا و ساده، تک تک آیات قرآن را تجزیه و ترکیب نموده است و بسیار به کار محققین و دانش آموزان و طلاب می آید. از دیگر امکانات این سای، ترجمه آیات به زبان انگلیسی و قابلیت تلاوت آیات می باشد. نمونه ای از نحوه کار این سایت را در تصویر زیر می بینید:

به آدرس زیر بروید:

http://corpus.quran.com/treebank.jsp?chapter=103&verse=2

۲۳۰۱ بازدید

جلوه های ادبیات عرب در نهج البلاغه

نهج البلاغه یک اثر فوق العاده هنری است و از لحاظ زیبایی و شیوایی معتبر است . هیچ گوینده فارسی و هیچ نویسنده و هنرمند و شاعری را در زمان خود و در هیچ زمانی سراغ نداریم که بتواند با زبان شیوای علی (ع) حرف بزند (۱)
<<مقام معظم رهبری>>
نهج البلاغه دریایی است بی کران اقیانووسی پهناور گنجینه ای است پر گهر باغی است پر گل آسمانی است پر ستاره. 
جرج جرداق مسیحی نویسنده معروف لبنانی در کتاب ارزنده خود به نام (الامام علی صوت العداله الانسانیه)می گوید:
نهج البلاغه در بلاغت فوق بلاغت است . قرآنی است که از مقام خود اندکی فرود آمده است(۲)
و هم او می گوید :< جاذبه های کلمات امام علی (ع)آنچنان شوری در من ایجاد کرد که ۲۰۰ بار نهج البلاغه را مطالعه کردم> (۳)
شارح معروف نهج البلاغه <<ابن ابی الحدید معتزلی>>در عظمت خطبه های نهج البلاغه می گوید :
من سوگند می خورم به همان کسی که تمام امت به او سوگند یاد می کنند من این خطبه (الهیکم التکاثر ۲۲۱) را از پنجاه سال قبل تا کنون بیش از هزار بار خوانده ام و هر زمان که خوانده ام و هر بار که مطالعه نموده ام در قلب من اثر عمیقی گذاشته است (۴)
تاریخ ادبیات عرب حاکی از ظهور گویندگان و نویسندگانی است که سخنانشان نشات یافته از احساس می باشد به نحوی که چون به گوش شنونده برسد اعماق قلب و روح او را تسخیر کند . گزینش افاظ فصیح٬ ترکیب مناسب ٬ آرایش های لفظی و معنوی در آثار آنان بوضوح دیده می شود اما هیچ کس را یاری مصاف با حضرت مولی الموحدین علی ابن ابی طالب نمی باشد. اینک به طور گذرا صنایع ادبی در نهج البلاغه را که حاکی از این نوع اعجاز در کلام امیر المومنین (ع) می باشد ملحوظ نظر قرار می دهیم:
۱۶۱۷ بازدید

علمای ایرانی در ادبیات عرب

علم نحو

1 - یونس بن حبیب، متوفا در سال. 183 ابن الندیم می گوید اعجمی الاصل است (الفهرست صفحه 69 - 75). کتابی بنام معانی القرآن الکریم تألیف کرده است، گویند ازدواج نکرد و عمر هشتاد و هفت ساله خود را وقف علم و دانش کرد.

2 - ابوعبیده معمربن المثنی متوفا در 210 بگفته ابن الندیم ابوعبیده نیز ایرانی است (همان مأخذ).

3 - سعدان بن مبارک، تاریخ وفاتش بدست نیامد. بنا به نوشته ریحانة الادب اصلا اهل طخارستان است و نابینا بوده است (ریحانةالادب، جلد 8 صفحه 189).

4 - ابوبشر عمروبن عثمان بن قنبر، معروف به سیبویه متوفا در حدود سال. 180 سیبویه اهل فارس است، در بیضا متولد شد و حیات علمی خویش را در حوزه علمیه بصره طی کرد و سفری هم به بغداد رفت. سیبویه در سفری که به بغداد رفت داستان معروفی با کسایی دارد که به قصه زنبوریه معروف است. پس از سفر بغداد به فارس برگشت و چهل سال بیشتر نداشت که در همانجا در گذشت و در مولد خویش دفن شد. کتاب معروف سیبویه در نحو بنام "الکتاب" معروف است و از بهترین کتب جهان در فن خود یعنی از قبیل مجسطی، بطلمیوس در هیئت و منطق ارسطو در منطق صوری تلقی شده است، بارها در پاریس و برلین و کلکته و مصر چاپ شده است، سید بحرالعلوم و دیگران گفته اند همه علما در نحو عیال سیبویه می باشند، در این کتاب به سیصد و چند آیه از قرآن مجید استشهاد شده است، مازنی نحوی معروف عرب، حاضر نشد این کتاب را به یکی از اهل ذمه تدریس کند با آنکه پول زیادی بعنوان حق التدریس باو داده می شد، تنها باین دلیل که دست غیر مسلمان آیات قرآن را لمس نکند.

5 - سعید بن مسعده معروف به اخفش یا اخفش اوسط. این مرد از اکابر درجه اول نحویین است، کتابهای زیادی تألیف کرده و یک بحر عروضی بر آنچه سابقا خلیل بن احمد وضع کرده بود افزوده است. این مرد بنا بگفته ابن الندیم، خوارزمی است. در عین حال او را مجاشعی نیز خوانده اند مسلم نیست اصلا عرب مجاشعی باشد و بنابراین از ایرانیان عرب نژاد است و یا انتسابش به یک قبیله عرب، پیمانی و الحاقی است آنچنانکه در آن عهد مرسوم بوده است، اخفش در سال 215 یا 221 در گذشته است.

6 - علی بن حمزه کسائی. کسائی قطعا ایرانی است، نام جد اعلایش فیروز است. در حدود سال دویست که با هارون الرشید به خراسان می رفت در ری درگذشت.

7 - فرّاء، این مرد نیز ایرانی است و قبلا در عداد قراء و مفسرین او را معرفی کردیم.

8 - محمد بن قاسم انباری معروف به ابن الانباری، اهل انبار است که مخزن غلات ساسانیان بوده است. شاگرد ابوالعباس ثعلب بوده و در حدود سال 327 درگذشته است.

9 - ابواسحاق، ابراهیم بن محمدبن سری بن سهل، معروف به زجاج. شاگرد مبرد و ثعلب بوده است، برای امرار معاش خود در اوان تحصیل بلور تراشی می کرد و از این رو به "زجاج" معروف گشت. گویند همه روزه یک درهم به استاد خود مبرد بابت حق التعلیم از دستمزد خود می پرداخت. در حدود سال 310 درگذشته است.

10 - ابوعلی فارسی، اهل فسای فارس و معاصر دیالمه است، در سال 288 متولد شد و در 377 درگذشت. برخی او را خاتم نحویین دانسته اند. در تأسیس الشیعه (صفحه 51) از کتاب "المصباح" سلامة بن عیاض شامی نقل می کند که گفته اند: "فتح النحو بفارس و ختم بفارس" یعنی نحو از فارس بوسیله سیبویه آغاز گشت و در فارس با رفتن ابوعلی فارسی پایان یافت. بدیهی است که در بیان بالا مبالغه به کار رفته است.

11 - عبدالقاهر جرجانی، ادیب نحوی لغوی معانی بیانی معروف، بیشتر شهرت عبدالقاهر در فن بلاغت یعنی معانی و بیان است، در عین حال از نحویین نیز بشمار می رود. از عبدالقاهر کتابهای نفیسی در علم بلاغت در دست است که ارزش خود را هنوز هم حفظ کرده اند از قبیل: اسرارالبلاغه، دلائل الاعجاز، اعجازالقرآن و غیره وی در سال 471 یا 474 در گذشته است. علاوه بر این افراد که نام بردیم گروه دیگری از اکابر نحویین، ایرانی می باشند و بطور اشاره و مختصر نامشان را می بریم، از قبیل: خلف احمر در قرن دوم و ابوحاتم سجستانی و ابن سکیت اهوازی شیعی و ابن قیتبه دینوری صاحب کتابهای نفیس: ادب الکاتب، المعارف، عیون الاخبار و غیرها، و ابوحنیفه دینوری که علاوه بر جنبه ادبی مردی حکیم و ریاضی دان و مورخ بوده است و ابوبکر بن الخیاط سمرقندی در قرن سوم. و حسن بن عبدالله بن مرزبان سیرافی شیرازی که از یک خانواده مجوسی بود و پدرش عبدالله مسلمان شد. و یوسف بن حسن بن عبدالله بن مرزبان سیرافی و ابوبکر خوارزمی طبرستانی الاصل و ابن خالویه همدانی در قرن چهارم و ابومسلم اصفهانی در قرن پنجم. و نجم الائمه استرابادی معروف به رضی در قرن هفتم.


علم فصاحت و بلاغت

گروهی از علمای فصاحت و بلاغت اسلامی، ایرانیند از قبیل عبدالقاهر جرجانی، و محمدبن عمران مرزبانی خراسانی شیعی متوفا 371 که گفته می شود واضع اولی علم بیان او بوده نه عبدالقاهر جرجانی، و زمخشری، و صاحب بن عباد طالقانی متوفا در 385، و سکاکی خوارزمی متوفا در قرن هفتم، و قطب الدین شیرازی شارح مفتاح سکاکی متوفا در 710، و تفتازانی نسئی یا سرخسی متوفا در 791 و میر سیدشریف جرجانی متوفا در 816.


علم لغت

در میان لغویین نیز عده زیادی ایرانیند، از قبیل جوهری نیشابوری صاحب صحاح اللغة، متوفا در حدود نیمه دوم قرن چهارم، و راغب اصفهانی متوفا در 565، و مجدالدین فیروزآبادی، صاحب قاموس اللغة متوفا در 816 و میدانی نیشابوری، صاحب السامی فی الاسامی و مجمع الامثال متوفا در 518، و غیر اینها.


مشهورترین کتب ادبیات عرب

در میان کتب ادبی عربی چهار کتاب است که از ارکان ادبیات عرب بشمار می رود: ادب الکاتب ابن قیتبه دینوری، الکامل مبرد، البیان و التبیین، جاحظ، نوادر ابوعلی قالی. از مؤلفان چهارگانه این چهار کتاب تنها ابن قیتبه ایرانی است. مبرد، عرب ازدی است و جاحظ عرب کنانی است و ابوعلی قالی دیار بکری است.

۳۶۸۸ بازدید

دانلود کتاب الفیه ابن مالک

"الفیه" کتاب معروف ابن مالک در علم صرف و نحو است که این دو علم را به صورت شعر و در حدود 1000 بیت آموزش می دهد. شاید بتوان گفت این کتاب از همه کتب دیگر ادبیات عرب، بیشتر در معرض شرح شارحان قرار گرفته است و ادبای زیادی از جمله سیوطی و اشمونی و مکودی و ابن ناظم و ابن طولون و... در صدد شرح آن بر آمدند.

فایل pdf کتاب الافیه ابن مالک را با چاپی نفیس در خدمت شما قرار داده ایم:

*دانلود کتاب الفیه ابن مالک*

حجم: 3مگابایت

۲۶۵۵ بازدید

دانلود کتاب مراح الارواح

کتاب مراح الارواح یکی از کتب مهم در علم صرف نوشته احمد بن علی بن مسعود حسام الدین است و باید در سیر علمی صرف، مطالعه شود. به ادعای نویسنده کتاب هر کس این کتاب را بخواند به راحتی می رسد که از نام کتاب هم معلوم است.

این کتاب را می توانید از لینک زیر دانلود کنید:

دریافت کتاب مراح الارواح
حجم: 3.46 مگابایت

۳۰۱۸ بازدید

دانلود کتاب شرح تصریف تفتازانی

کتاب تصریف و شرح آن که از متون درسی حوزه است، دو کتاب مهم در علم صرف هستند و محصل هیچ راه گریزی از این دو کتاب ندارد و باید در سیر علمی اش این دو کتاب را بخواند. کتاب تصریف از جناب زنجانی است و "شرح التصریف" نوشته جناب تفتازانی است که کتابی بسیار دقیق و شیرین است که مصنف آن را در سن 24 سالگی نوشته است.

در این پست لینک دانلود کتاب "شرح تصریف العزی" را قرار دادیم، که با چاپ لبنان و بسیار نفیس است:

حجم: 88 مگابایت

**دانلود کتاب شرح تصریف العزی**

نقشه سایت تمام حقوق برای ادبیات عرب محفوظ است